PREPUBERTAL VƏ PUBERTAL YAŞDA QIZLARDA VULVOVAGİNİTİN XÜSUSİYYƏTLƏRİ

Xəyalə  İsmayılova

doi:10.28942/???.v13i2y2026.33

Abstrakt

Vulvovaginit, yetkinlik dövrünə qədərki və yetkinlik dövründəki qızlarda geniş yayılmış və tez-tez rast gəlinən ginekoloji problemdir. Etioloji səbəblərin müxtəlifliyi və müalicənin fərdiləşdirilməsi zərurəti səbəbindən, infeksiya gigiyenik tədbirlərə cavab vermədikdə, vaginal yaxma əkini (kulturası) vasitəsilə əlavə müayinə tələb olunur. Vulvovaginiti olan uşaqlarda əkin nəticələri ehtiyatla qiymətləndirilməlidir. Yetkinlik dövrünə qədərki qızlarda ən çox aşkarlanan törədicilər bağırsaq bakteriyaları olmuşdur; yetkinlik dövrünün son mərhələsindəki qızlar isə bakterial vaginoz və vulvovaginal kandidoza daha çox meyilli olmuşlar. Xroniki hala keçməsinin və gələcəkdə sonsuzluq problemlərinin qarşısını almaq üçün qızlarda vulvovaginit mütləq müalicə olunmalıdır. Spesifik müalicənin təyin edilməsində vulvar yaxma testi həlledici əhəmiyyət daşıyır. Qızların erkən müayinəsi sağlam gələcəyi və gələcək analığı təmin edir.

Əsas mətn

Vulvovaginit, həm valideynlər, həm də uşaqlarda narahatlığa səbəb olan prepubertal və pubertal dövrdə qızlarda genital sistemin ümumi şikayəti kimi tanınır. Cinsi zorakılıq şübhəsi həmişə araşdırılmalı və istisna edilməli olsa da, əvvəlki məlumatlar əsasən prepubertal yaşda qızlarda vulvovaginitlərin adətən qeyri-spesifik olduğunu, qıcıqlandırıcılar, allergik reaksiyalar və ya dermatoloji şərtlərin səbəb olduğunu göstərir. Südəmər uşaqlarda anogenital nahiyəyə diqqət yetirilməsinə baxmayaraq, uşağın bələnməsi zərurəti aradan qalxan kimi bu nahiyəyə qulluq diqqətdən kənar qalır. Buna yol vermək lazım deyildir, çünki məhz bu yaşda uşağa sağlam həyat tərzi bacarıqlarının aşılanmasına başlamaq lazımdır. Üçdörd yaşlı uşaqlar təşəbbüskar, enerjili, sərbəstliyə meyilli olmaları ilə fərqlənirlər ki, bu da, həmçinin öz bədənlərinə qarşı münasibətdə də özünü göstərir: onlar özlərinə qulluq edə, yuyuna və qurulana bilirlər. Bu cür ambisiyalar böyüklər tərəfindən diqqətə alınmalı və müstəqil defekasiya və sidik ifrazı bacarıqlarının, həmçinin onlarla əlaqədar sağlam həyat tərzinə kömək edən vərdişlərin aşılanması üçün istifadə edilməlidir. Bu, xüsusilə, qiymətlidir, belə ki, bu yaşda cinsiyyət orqanlarının, xüsusən də, uşaqlıq yolunun funksiyalarının kifayət qədər inkişaf etmədiyinə görə silinmə zamanı yoluxan infeksiyaların qarşısının alınması üzrə gigiyenik tədbirlər vacibdir. Uşaqda təmizkarlığın özünü göstərməsi haqqında o vaxt danışa bilərik ki, o, çirklənməkdən qaçınmağa başlayır. Defekasiyadan sonra aralıq nahiyənin arxadan qabağa deyil, əksinə, qabaqdan arxaya istiqamətdə silinməsi lazımdır. Bunu hamının bilməsi lazımdır, lakin bir çox böyük yaşda qadınlar aralıq nahiyənin tualetini yerinə yetirərkən bu prinsipi unudurlar. Aralıq nahiyənin qeyri-düzgün silinməsi zamanı patogen mikroorqanizmlər uşaqlıq yoluna və uretraya düşə və infeksiyanın inkişafına gətirib çıxara bilər. Kiçik yaşlı qızlarda analar alt paltarı geyimin olmasına diqqət yetirməlidirlər, çünki tez-tez ayaqlarını açaraq torpağın və ya qumun üzərində otururlar. Həkim tərəfindən infeksiyanın aşkar edildiyi zaman o, bəzi hallarda hər hansı müalicə tədbirlərinin görülməsinə qədər uşağın şəxsi gigiyenası ilə əlaqədar məsələləri incəliklə müzakirə etməlidir, çünki, adətən, infeksiyalar silinmə ilə şərtlənmiş olur. Çox vaxt anogenital nahiyənin yoxlanılması zamanı qeyri-qənaətbəxş gigiyena əlamətləri, məsələn, nəcis izləri, qaşınıb yara olmuş yerlər (helmintlər), sızanaqlar, vulvitin təzahür etdiyini aşkar etmək olar. Anaya kömək etmək lazımdır ki, o, uşağı düzgün şəkildə istiqamətləndirə bilsin. Xarici cinsiyyət üzvlərinin yoxlanılması uşağın klinik müayinəsinin bir hissəsini təşkil edir. Əgər hətta qız uşağında uşaqlıq yolunun atreziyası və digər inkişaf qüsurları yoxdursa belə, xarici cinsiyyət orqanlarının müayinəsi vacibdir və əgər uşaq artıq bezdən istifadə etmirsə, ondan imtina etmək lazım deyildir. Yalnız bu halda cinsiyyət dodaqlarının birləşməsinin və subklinik formada təzahür edən vulvitin aşkar edilməsi və qız uşağının davranışının korreksiyası istiqamətində tədbirlər görülməsi mümkündür. Yetkinlik yaşına çatmamışdan əvvəl estrogenlərin olmaması və adətən neytral və ya qələvi vaginal pH laktobakteriyaların olmaması və ya az olması infeksiyalar üçün əlverişli mühit yaradır. Bunun əksinə olaraq, yetkinlik uşaqlıqdan yetkinliyə əhəmiyyətli bir keçid dövrünü təmsil edir. Onun başlanğıcı ilə laktobasillər artır və vaginal mikrobiomun üstünlük təşkil edən hissəsinə çevrilir və pH asidik olur. Turş mühit saxlamaqdan başqa, laktobasillər vaginal infeksiya riskini minimuma endirməklə mühüm rol oynayır. Sağlam vaginal mühitin hər hansı pozulması xəstəni vulvovaginitə meylləndirə bilər. Yetkinlik yaşına çatmış xəstələrdə infeksion vulvovaginit daha çox rast gəlinir və cinsi yolla keçən infeksiyalar da nəzərə alınmalı və araşdırılmalıdır. Qadın anatomiyası, uretra və anal bölgənin vaginaya yaxın olması, xüsusən də yerli gigiyena zəif və ya qeyri-adekvat olduqda cinsiyyət orqanlarını infeksiya riski altına qoyur.

Mikrobioloji diaqnostika, mikroskopik qiymətləndirmə və vulvovaginal nümunələrin kulturaları vasitəsilə vulvovaginal infeksiyalara aid olan patogenləri istisna etmək və ya müəyyən etmək üçün vacib bir vasitə ola bilər.Ən çox uşaq ginekoloquna xarici cinsiyyət üzvlərinin və uşaqlıq yolunun iltihabi xəstəlikləri ilə əlaqədar konsultasiya üçün müraciət edilir. Yəqin ki, hər bir qızda öz inkişaf dövrü ərzində heç olmasa bir dəfə vulvovaginit xəstəliyi olub, lakin bununla bağlı uşaq ginekoloquna müraciət edilməsi halları az olaraq qalır.

Vulvovaginit zamanı qız uşağını həkimə göstərmək vacibdir çünki vulvovaginit həm fiziki, həm də psixiki vəziyyətinə təsir edir. Vulvovaginit zamanı qeyri-spesifik iltihabi prosesin səbəbi kimi, uşaqlıq yolu cisminin istisna edilməsi lazımdır. Spesifik infeksiya zamanı çox vaxt müalicə üçün etiotrop terapiyanın lazım olduğu iltihabi prosesin xronizasiyası baş verir.Vulvovaginit sidik yollarının xroniki infeksiyasına gətirib çıxara bilər. Vulvovaginit zamanı iltihabi prosesin inkişafına imkan verən faktor kimi, cinsiyyət orqanlarının inkişaf anomaliyalarının, həmçinin qız uşagının genital inkişafının pozulmasının istisna edilməsi lazımdır. Çox vaxt vulvovaginit zamanı infeksiyanın ilkin oçaqı LOR orqanlarında lokallaşır. Bəzi hallarda vulvovaginit zorlanma və ya əxlaqsız hərəkətlərin nəticəsi ola bilər. Vulvovaginit ilə əlaqədar müraciət zamanı qız uşağı ilə, həmçinin onun anası ilə cinsi orqanların gigiyenası haqqında izahedici söhbət aparmaq olar.

Müayinə metodları. Kolposkopiya uşaqlıq yolundan irinli və ya qanlı ifrazatların gəldiyi zaman nəzərdə tutulur. Kiçik qızlarda kolposkopiyanın yerinə yetirilməsinin sadə olmasına baxmayaraq, o, uşaqlıq yolunun üçdə bir hissəsində iltihabi dəyişikliklərin olmadığı və oradan ifrazatların gəlmədiyi hallarda nəzərdə tutulmur. Uşaqlıq yolundan ifrazatın fazakontrastlı mikroskopiyası müayinəsi üçün uşaqlıq yolu möhtəviyyatı pipet (damcıtökən), birdəfəlik istifadə üçün sidik kateteri, yenidoğulmuşlarda tətbiq edilən sorulma üçün balonun köməyilə götürmək olar. Nativ sekret damcısı 0,9% natrium xlorid məhlulu ilə birlikdə əşya şüşəsinin üzərinə çəkilir, onlar qarışdırılır, örtü şüşəsi ilə örtülür və preparat fazakontrastlı mikroskop altında müayinə edilir. Pasiyenti müayinə edən həkimin müayinə nəticəsini özünün qiymətləndirməsi arzuolunandır. Faza-kontrastlı mikroskopiya zamanı aşağıdakıları aydın şəkildə fərqləndirmək olar: uşaqlıq yolunun epitelial hüceyrələri (proliferasiya dərəcəsi); leykositlər; eritrositlər; bakteriyalar (çubuqlar, kokklar, “açar” hüceyrələr); trixomonadlar; göbələklər; spermatozoidlər. Leykositoz iltihabın ən mühüm əlamətidir. Rənglənmiş preparat nativə əlavə olaraq hazırlana və ya nativ preparat boyana bilər. Adətən, preparat metilen göyü və ya Qram üzrə boyanır. Metilen göyü ilə boyanma üçün yaxma əks tərəfdən spirt alovu üzərində fiksasiya edilir, 1 dəqiqəlik metilen göyü məhluluna salınır, bundan sonra axar su ilə yuyulur, süzgəc kağızla qurulanır. Bir neçə damcı sidr yağı (yağ immersiyası) töküldükdən sonra preparat mikroskop altında müayinə edilir. Preparatın metilen göyü ilə boyanması yalnız ilkin diaqnoz qoymağa imkan verir. Belə preparatda tünd-göy rəngə boyanmış qonokokklar xüsusilə aydın görünür.

Mikrobioloji müayinə: hemolitik streptokokk, A qrupu streptokokklar və xlamidiyalar sistem etiotrop terapiya olmadan mühüm zədələnmələrə səbəb ola bilərlər. Adətən əsnək və bağırsaqda məskunlaşan digər törədicilərin olduğu zaman infeksiyanın qarşısının alınması üçün gigiyenik tədbirlər və yerli terapiya kifayət edir. Mikrobioloji müayinə üçün steril pambıq tampon ilə götürülmüş material buferlənmiş aralıq mühitə köçürülür. Xlamidiozun istisna edilməsi üçün material xüsusi daşınma mühitinə köçürülür. Xlamidiyanın aşkar olunması üçün immunoflüoresensiya və ya polimeraz zəncir reaksiyasından (PZR) istifadə olunur.

Vulvovaginitin differensial diaqnostikasında kliniki təzahürləri rol oynayır. Vulvovaginitin kliniki mənzərəsi kifayət qədər yeknəsəqdir. Adətən, kəskin çevrəli sərhədlərə malik vulvanın qızarması, uşaqlıq yolu girəcəyində ifrazatın yığılması qeyd olunur. Qızlar vulva nahiyəsində qaşınmaların səbəbi olan yandırma və göynəmədən şikayətlənirlər. Çox vaxt vulvovaginit dizuriya ilə müşayiət olunur və qızlar analarına sidik ifrazı zamanı ağrının olduğundan şikayətlənirlər. Dəqiqliklə toplanmış anamnez dizuriyanın səbəbini dəqiqləşdirməyə imkan verir: Vulvit sidik ifrazının başlamasından sonra qeyri-kəskin ifadə olunmuş (isti sidiyin iltihablanmış vulvaya tökülməsi), sidik ifrazından qorxu yoxdur. Uretrit - sidik ifrazının əvvəlində güclü ağrı, sidik ifrazından qorxu. Sistit - sidik ifrazının sonunda cüzi ağrı, sidik ifrazından qorxu yoxdur.

Xarici cinsiyyət orqanlarının ümumilikdə birtipli dəyişikliklərinə baxmayaraq, vulva və uşaqlıq yolunun diqqətli müayinəsi və incəliklə toplanmış anamnezin olduğu zaman bu xəstəliklərin ayrı-ayrı səbəblərini differensiasiya etməyə imkan verən diaqnostik məlumat almaq mümkün olur.Uzun illərdir ki, köpüklü vanna məhsullarının uşaq vulvovaginitə səbəb ola biləcəyi barədə ümumi məlumat var. Ehtimal olunur ki, yuyucu vasitə və ətir tərkibləri uşaq vanna suyunda oturarkən açıq cinsi dodaqlara daxil olur və o, vannadan çıxanda xaric olmaya bilər. Ətirlər dərini həssaslaşdıran maddələr kimi yaxşı tanınır və yuyucu vasitələr, məsələn, lauril sulfat, təbii dəri yağlarını çıxara və dəri zülallarını denaturasiya edə bilər. Stratum corneum dəri baryerinin zədələnməsi qızartı, çatlama və papulyar lezyonlarla nəticələnə bilər. Qeyri-spesifik bakterial vulvovaginit bakterial vulvovaginitlərin ən geniş yayılmış formasıdır. Hormonal sakitlik dövrünə düşən 1 yaşdan 8 yaşa qədər olan dövrdə xüsusilə tez-tez rast gəlinir. Daha sonra rast gəlinmə tezliyi üzrə azalan qaydada əsas törədicilər sadalanmışdır: Enterococcus spp., Е. coli, Staphylococcus epidermidis, Proteus mirabilis, Staphylococcus aureus, həmçinin anaeroblar: Peptococcus spp., Veilonella spp. və.s. Kliniki təzahürləri adətən, vaginit, ikinci dərəcəli xarakter daşıyır və vulvit zamanı infeksiyanın uşaqlıq yoluna yayılması nəticəsində inkişaf edir. Kəskin mərhələ üçün vulva və uşaqlıq yolunun dəqiq sərhədlərə malik olmayan hiperemiyası, kiçik cinsiyyət dodaqlarının və qızlıq pərdəsinin iltihabi şişi, sarımtıl yapışqan ərp,perianal nahiyədə nəcis kütləsi qalıqları, böyük və kiçik cinsiyyət dodaqlarının arasında və klitorun altında smeqmanın yığılması xarakterikdir. Xroniki mərhələ zamanı vulvanın dərisi açıq çəhrayı olur, onun üzərində qaşınma izləri, qabıqlar olur, həmçinin dəyşilməmiş yerlərə də rast gəlinir. Perianal nahiyə yüngül hiperemiya olunmuşdur, həm də hiperemiya zonası nisbətən dəqiq sərhədlərə malikdir. Qeyri-spesifik vulvit zamanı kəskin və xroniki iltihabın səbəbi cinsiyyət orqanlarının gigiyenasına kifayət qədər riayət edilməməsidir. Burada, həmçinin “qum” vulviti haqqında da qeyd etmək lazımdır. Gigiyenaya kifayət qədər riayət edilməməsi nəticəsində kök uşaqlarda budların proksimal hissələrinin daxili səthlərinin və vulvanın dərsinin sürtünməsi ilə şərtlənən və iltihabi prosesin inkişafına gətirib çıxaran hiperemik sahələr də əmələ gəlir. Südəmər uşaqlarda bələk dermatiti ilə yanaşı, həmçinin daha böyük yaşlı uşaqlarda da “balerinaların vulviti” kimi analoji dəyişikliklər meydana çıxa bilər. Onun səbəbi güclənmiş tərləmə və sintetik parçadan alt geyimi, soyuq döşəmədə oturmaqdır. Diaqnostikada əgər vulvit uşaqlıq yolundan ifrazatlar ilə müşayiət olunursa, onlarda mikrobioloji müayinə aparılır. Uşaqlıq yolundan çoxlu miqdarda ifrazatların gəldiyi zaman uşaqlıq yolunun yad cisminin xaric edilməsi üçün mütləq kolposkopiyanın yerinə yetirilməsi lazımdır. Müalicəsində cinsiyyət orqanlarının təmizliyinə və quruluğuna nəzarət etmək, yaxşı ventilyasiya olunan parçadan hazırlanmış alt paltarı geyinmək vacibdir. Buna defekasiyadan sonra dərinin mexaniki təzmizlənməsi, yuyulması və fərdi dəsmalı ilə silinməsi (daha yaxşı olardı ki, kağız dəsmal ilə), sintetik parçadan hazırlanmış alt paltarından imtina edildiyi zaman nail olunur. Kolpit zamanı iltihabi prosesin tez aradan qaldırılması üçün birdəfəlik istifadə üçün sidik kateterinin köməyilə qeyri-spesifik antiseptik məlhəmin, məsələn, tetrasiklin məlhəmi (terramisin məlhəmi), polividon-yod gelinin, həmçinin göbələk əleyhinə məlhəm və ya kreminin (nistatin kremi) uşaqlıq yoluna yeridilməsi ilə yerli terapiya lazımdır. Residivlər zamanı estrogen tərkibli məlhəmlər ilə qısa müalicə nəzərdə tutulur. Uşaqlıq yolunun yad cismi, bir qayda olaraq, vaginitin inkişafına (kolpit) gətirib çıxarır. Yad cisim uşaqlıq yolunda nə qədər çox qalırsa, irinli iltihab o qədər ağır keçir. Çox vaxt yad cisim cinsiyyət orqanlarına qulluq zamanı təsadüfən uşaqlıq yoluna düşən tualet kağızı və ya pambıq tampon olur. Yad cisimlər, hətta uşaqların oynayaraq və ya maraqdan, həmçinin masturbasiya zamanı uşaqlıq yoluna daxil etdikləri, lakin oradan çıxara bilmədikləri müxtəlif xırda əşyalar da ola bilər (stolüstü oyun fiqurları, kürəciklər, düymələr). Menarxenin başlanmasından sonra yad cisim uşaqlıq yolunda unudulub qalmış gigiyenik tampon ola bilər, hansı ki, artıq bir neçə gündən sonra üfunətli ifrazatlar ilə müşahidə olunmuş irinli kolpitə gətirib çıxarır. Nazik güzgünün daxil edilməsindən sonra bu cür tamponun çıxarılması, hətta bakirə qızlarda belə çətinlik törətmir. Müalicədə irinli ifrazatlar zamanı əvvəlcə kolposkopiyanın yerinə yetirilməsi lazımdır. Yalnız yad cismin bir sutkadan daha çox uşaqlıq yolunda yerləşən hamar divarlı kürəcik olduğunun məlum olduğu hallarda onun düz bağırsağa daxil edilmiş barmaqla itələnib çıxarılmasına yol verilir. Yad cisim daha uzun müddət qaldığı zaman iltihabi dəyişikliklərə səbəb olur. Bəzən yad cismin axtarılması və xaric edilməsinin narkoz altında və xüsusi alətlərin köməyilə həyata keçirilməsi lazım gəlir. Yad cismin xaric edilməsindən sonra uşaqlıq yolu antiseptik məhlul ilə yuyulur (məsələn, polividon-yod məhlulu və ya Uro-Nebacetin N), ya da məlhəm çəkilir.

Spesifik infeksiya üçün doğum zamanı törədicinin anadan dölə keçməsi nəticəsində onun yenidoğulmuşluq dövründə meydana çıxması xarakterikdir. Mikotik vulvovaginit göbələk infeksiyasının ən tez-tez qeyd olunan törədicisi Candida albicans-dır. Səbəblər infeksiya doğum zamanı anadan uşağa keçir. Ağız boşluğunda və xarici cinsiyyət orqanları nahiyəsində iltihabi proses lokallaşır. Sonradan aşağıda qeyd edilənlərin sayəsində infeksiyanın yayılması baş verir: dərinin uzunmüddətli nəmliyi (su keçirməyən, neylon alt paltarından istifadə edilməsi, ifadə edilmiş dəri büküklərinin olması); şəkərli diabet; kortikosteroid terapiya; yerli immunitetin zəifləməsi; antibiotiklər ilə müalicə; immunosupressiv terapiya; ağır ümumi infeksiya.Kliniki təzahürləri ağrılı göynəmə, vulva dərisinin və uşaqlıq yolunun selikli qişasının islanması və qızarması, tez-tez ağ kəsmiyəbənzər axıntılar, zədələnmiş zonanın kəskin formalı sərhədləri görünür. Diaqnostikada nativ preparat 20% aşındırıcı kalium məhlulu ilə təmizlənir və bu, göbələk saplarının asanlıqla aşkar edilməsinə kömək edir. Mikro-Stix və Fungi-Quick ekspress testləri yolu ilə əkilmə müayinə aparılır. Müalicəsi yerli: nistatin, mikonazol, ekonazol, klotrimazol, izokonazol kremləri. Daxilə infeksiyanın generalizasiyası zamanı:nistatin və ya geniş spekrli təsirə malik göbələk əleyhinə preparat (məsələn, ketokonazol 1-3 həftə ərzində 2,5-5 mq/kq dozada).

Trixomonioz İnfeksiyanın ötürülməsində infeksiyaya yoluxma, əsasən, sürtünmə ilə baş verir. Yenidoğulmuş uşaq anadan infeksiyaya yoluxa bilər. Postpubertat dövrdə infeksiyanın ötürülməsi, əsasən, cinsi yol ilə baş verir. Kliniki təzahürləri şirin qoxulu ağ köpüklü ifrazatlar, tez-tez, lakin hər zaman deyil və kandidozdakı kimi o qədər də ağrılı olmayan göynəmə. Əsasən estrogenizasiya olunmuş epiteli zədələnir, lakin göbələk vaginiti hormonal sakitlik dövründə də mümkündür. Daha çox infeksiyalar qarışıq olur (kokklar və bağırsaq bakteriyaları ilə göbələklər) və kliniki olaraq qranulez kolpit mənzərəsi ilə təzahür edir. Diaqnostikası uşaqlıq yolu ifrazatının əldə olunmuş nativ preparatda armudşəkilli hüceyrələri, ayrı-ayrı hüceyrələrin itələnərək yerdəyişməsini asanlıqla aşkar etmək olur. Müalicəsi Metronidazol və ya tinidazolun yerli və ya daxilə təyini ilə aparılır.

Qardnerelyoz infeksiyanın ötürülməsi əsasən cinsi yol ilə ötürülür. Kliniki təzahürləri özü-özlüyündə Gardnerella vaginalis törədici olaraq iltihab yaratmır, lakin uşaqlıq yolunun mühitinin pH-nı dəyişərək onu mikroflorasının artıq çoxalmasına kömək edir. Nativ preparata aşındırıcı kalium məhlulunun çəkildiyi zaman xarakterik balıq qoxusu meydana çıxır. Müalicəsi trixiomoniazda olduğu kimi, imidazolun törəmələrinin yerli tətbiqindən ibarətdir. Həmçinin cinsi tərəf müqabilinin də müalicə olunması vacibdir.

Xlamidiozun kliniki əhəmiyyəti qonoreya qədər böyükdür. Bu iki xəstəlik üçün infeksiyanın eyni yol ilə ötürülməsi xarakterikdir. Kliniki təzahürləri Xlamidiyanın müxtəlif serotipləri mövcuddur (A—L). Zədələnmənin kliniki forması törədicinin serotipindən asılıdır. Belə ki, A-C serotipləri traxomaya, D-K serotipləri yenidoğulmuşların konyuktivitinə, uretritə,servisitə, salpingitə, L1-3 serotipləri isə venerik limfoqranulemaya səbəb olur. Uşaq ginekoloqu üçün simptomları blennoreyanı xatırladan (baxmayaraq ki, həmçinin uşaqlıq yolunun zədələnməsi də mümkündür) yenidoğulmuşların konyuktiviti əhəmiyyət kəsb edir. Diaqnostika PZR-nin köməyilə spesifik antigenin aşkar edilməsinə əsaslanmışdır. Müalicəsı uşaqlarda seçim preparatı eritromisindir. Uşağın anasında isə xlamidioz servisitin müalicə edilməsi lazımdır.

Vulvovaginit əlamətləri və simptomları olan prepubertal və pubertal yaşda qızlarda təcrid olunmuş patogenləri araşdırmaq məqsədi daşıyırdı:2 yaşdan 16 yaşa qədər olan 1094 prepubertal və 1220 pubertal olmaqla cəmi 2314 simptomatik qız daxil edilmişdir. İzolyasiya olunmuş patogenlərin identifikasiyası Qram boyası, ənənəvi üsullar və avtomatlaşdırılmış VITEK 2 (BioMerieux, Marcy l'Etoile, Fransa) sistemindən istifadə etməklə həyata keçirilmişdir. 587 (53,7%) prepubertat yaşlı qızlardan və 926 (75,9%) yetkinlik yaşına çatmış qızlardan müsbət kultura əldə edilmişdir. Prepubertal və pubertal subyektlərdə müvafiq olaraq 613 və 984 patogen aşkar edilmişdir. İzolyasiya edilmiş bakteriyalara 40,1% və 22,8% Qram-müsbət kokklar, 35,6% və 24,8% Qram-mənfi çubuqlar, prepubertal və pubertal qruplarda daxil idi, bagırsaq patogenləri ən çox yayılmışdır. Bakterial vaginoz prepubertal qızların 22,8 % və yetkinlik yaşına çatmış qızların 37,9 % diaqnoz qoyulub. Candida növləri daha çox pubertal qızlarda (14,5%) aşkar edilmişdir.

Yeniyetmə qızlarda 2 Tip Diabetin təqdim olunan problemi kimi ağır vulvovaginit ola bilər. Şiddətli vulvovaginit üçün həkimə müraciət edən və sonradan 2-ci tip şəkərli diabet aşkarlanan 4 yeniyetmə qızın təqdimatını təsvir edir. Yeniyetmə qızlarda simptomatik vulvovaginit nadirdir və onun mövcudluğu tibb işçilərini əsas hiperqlikemiyanı yoxlamaq üçün xəbərdar etməlidir. Bu 4 qız 3 il ərzində (2007-2009) yeni başlayan 2 -ci tip diabetli qadınların 8,5%-ni təşkil edir. Bu hallar yeniyetmələrdə 2-ci tip diabet üçün skrininq meyarları haqqında daha yaxşı məlumatlandırma ehtiyacını vurğulayır. Gənclərdə 2-ci tip diabet üçün risk faktoru kimi qeyri-adi və ya ağır infeksiyaların mövcudluğunun daxil edilməsi üçün klinik praktika təlimatları nəzərə alınmalıdır.

Beləliklə, vulvovaginit prepubertal və pubertal yaşda qızlarda ümumi və tez-tez rast gəlinən ginekoloji problemdir. Belə ki, infeksiya geniş spektrli etiologiyaya görə, gigiyenik tədbirlərə cavab vermədikdə, uşaqlıq yolu yaxmanın əkilməsi vasitəsilə əlavə araşdırmaya ehtiyac duyur, çünki müalicə müvafiq olaraq fərdiləşdirilməlidir. Kultura nəticələri vulvovaginiti olan uşaqlarda ehtiyatla qiymətləndirilməlidir. Prepubertal qızlarda ən çox yayılmış təcrid olunmuş patogenlər bagırsaq mənşəli bakteriyalar, gec yetkinlik dövründə olan qızlar isə bakterial vaginoz və vulvovaginal kandidoza daha çox həssas idi. Qız uşaqlarında vulvovaginit problemi mütləq müalicə olunmalıdır ki, xroniki hal almasın və gələcəkdə sonsuzluq problemi ilə üzləşməsinlər. Məhz vulvadan alınmış yaxma analizləri müalicənin spesifik təyin olunması üçün vacib şərtlərdəndir.Qız uşaqlarının erkən müayinəsi sağlam gələcəyin və analığın təminatıdır.

Şəkillər

Açar sözlər

İstinadlar

1. Савельева Г.М., Шалина Р.И., Сичинава Л.Г., Панина О.Б., Курцер М.АСтандартные принципы обследования и лечения детей и подростков с гинекологическими заболеваниями и нарушениями полового развития. Акушерство : учебник /. - М. 2020
2. Sharifynia S, Falahati M, Akhlaghi L, Foroumadi A, Fateh R. Molecular identification and antifungal susceptibility profile of Candida species isolated from patients with vulvovaginitis in Tehran, Iran. Journal of Research in Medical Sciences. 2017;22;132. https://https://doi.org/10.4103/jrms.JRMS_106_17
3. Loveless M, Myint O. Vulvovaginitis — presrntation of more common problems in pediatric and adolescent gynecology. Best Practice and Research. Clinical Obstetrics and Gynaecology. 2017; S1521-6934(17)30132-30133. https://doi.org/10.1016/j.bpobgyn.2017.08.014
4. Bansova BI, Bizhanova DA, Boginskaya LN. Ginekologiya. M.: GEOTAR-Media; 2014. (In Russ.)
5. Kulakov VI, Serov VN, Gasparov AS. Ginekologiya. 2005. Accessed March 20, 2018. (In Russ.)
6. Strieker T, Navratil F, Sennhauser FH. Vulvovaginitis in prepubertal girls. Archives of Disease in Childhood. 2003;88(4):324-326. https://doi.org/10.1136/adc.88.4.324
7. Zuckerman A, Romano M. Clinical recommendation: Vulvovaginitis. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology. 2016;29(6):673-679. https://doi.org/10.1016/j.jpag.2016.08.002
8. Yilmaz A, Celik N, Soylu G, Donmez A, Yuksel C. Comparison of clinical and microbiological features of vulvovaginitis in prepubertal and pubertal girls. Journal of the Formosan Medical Association. 2012;111(7):392-396. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2011.05.013
9. Amores-Antequera C, Almazán-Alonso C, Cantudo-Muñoz P, Gómez-Fernández L. Microbiological study of vulvovaginitis in prepubertal girls. Spanish Journal of Chemotherapy. 2014;27(4):271-272.
10. Vilano SE, Robbins CL. Common prepubertal vulvar conditions. Current Opinion in Obstetrics and Gynecology. 2016;28(5):359-365. https://https://doi.org/10.1097/GCO.0000000000000309
11. Romero P, Muñoz M, Martínez MA, Romero MI, Germain L, Maida M, Quintanilla V, del Río MT. Ureaplasmas and mycoplasmas in vaginal samples from prepubertal girls and the reasons for gynecological consultation. Journal of Pediatric and Adolescent Gynecology. 2014;27(1):10 https://https://doi.org/10.1016/j.jpag.2013.07.006
12. Kirillova EN, Pavlyukova SA, Akulich NS. Vulvovaginit at children. Meditsinskii zhurnal. 2017;2(60):151-153. (In Russ.)
13. Neal CM, Kus LH, Eckert LO, Peipert JF. Noncandidal vaginitis: a comprehensive approach to diagnosis and management. Am J Obstet Gynecol. 2020;222(2):114–122. doi: https://doi.org/10.1016/ j.ajog.2019.09.001
14. Romano ME. Prepubertal Vulvovaginitis. Clin Obstet Gynecol. 2020;63(3):479–485. doi: https://doi.org/10.1097/grf.0000000000000536
15. Батырова З.К., Уварова Е.В., Латыпова Н.Х. и др. Клинические и микробиологические особенности вульвовагинита у девочек дошкольного возраста возможности диагностики на ранних этапах развития // Фарматека. — 2015. — № 12. — С. 20–23.